Tak oceniamy ostatni projekt zmian zasad punktacji w przetargach na dzierżawę ziemi z KOWR. Wspólna Rola przygotowała stanowisko popierające kierunek tych zmian, w tym wyjątki dla młodych rolników rozpoczynających gospodarowanie.

Obawy, że proponowane rozwiązania odbierają młodym ich uprzywilejowaną pozycję, nie znajdują potwierdzenia w konstrukcji punktacji. Preferencje pozostają bardzo silne, a skorzystanie z nich nie wymaga wieloletniej historii produkcji ani wysokich obrotów gospodarstwa.

Sam wiek daje młodemu rolnikowi 10 punktów. Ponadto, jeśli po raz pierwszy utworzył gospodarstwo w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed ogłoszeniem przetargu, bardzo łatwo może zdobyć maksymalną liczbę punktów za powierzchnię gospodarstwa oraz w nowym kryterium aktywności produkcyjnej. Wystarczy, że spełni jeden z dwóch warunków:

• będzie dysponować odpowiednim areałem — co najmniej średnią wojewódzką lub 10 ha, zależnie od tego, która wartość jest niższa;
• będzie realizować zobowiązania wynikające z odpowiedniej pomocy ARiMR dla rozpoczynających gospodarowanie lub rozwijających małe gospodarstwa.

Projekt uwzględnia również to, że nowo utworzone gospodarstwo nie może wykazać wieloletniej historii posiadania działek. W kryteriach odległości przewidziano więc możliwość uwzględnienia działki należącej do gospodarstwa od jego utworzenia. W kryterium 1a nie oznacza to jednak zniesienia wymogu 12 miesięcy stałego zameldowania w danej miejscowości.

Z kolei przy produkcji zwierzęcej dopuszczono obliczenie obsady za krótszy okres prowadzenia gospodarstwa, pod warunkiem przejęcia całego stada od osoby bliskiej i udokumentowania tego przejęcia.

Popieramy te rozwiązania. Warunki są osiągalne dla młodego człowieka rzeczywiście rozpoczynającego gospodarowanie, a jednocześnie istotnie ograniczają możliwość sztucznego tworzenia podstaw do uzyskania preferencji. Szczególnie dobrze widać to przy wymogu przejęcia całego stada.

W naszej ocenie tak skonstruowany system zachowuje dominującą pozycję punktową młodych rolników spełniających warunki preferencji. Nie gwarantuje wygranej w każdym przetargu, ale daje im bardzo mocną pozycję wyjściową.

CO ZYSKUJĄ GOSPODARSTWA, KTÓRE JUŻ PRODUKUJĄ I STARAJĄ SIĘ UTRZYMYWAĆ Z ROLNICTWA?

Mniejsza waga kryteriów powierzchniowych oraz punkty za udokumentowaną sprzedaż i zakupy związane z produkcją zwiększają znaczenie rzeczywistej działalności rolniczej. To korzystny kierunek również dla gospodarstw prowadzących produkcję roślinną, które dotychczas miały ograniczone możliwości konkurowania punktami.

Nie spodziewamy się, że zmiany odwrócą układ sił i pozwolą tym gospodarstwom powszechnie wyprzedzać uprzywilejowanych młodych rolników. Dają im jednak większą szansę na ziemię, zwłaszcza gdy równocześnie oferowanych jest wiele działek. Przy większej podaży gruntów poprawa ich pozycji punktowej może przełożyć się na możliwość wydzierżawienia części ziemi i dalszego rozwoju.

Dla gospodarstwa, które ma maszyny, ponosi koszty produkcji i szuka możliwości poprawy swojej rentowności, nawet taki cień szansy ma znaczenie. Ziemia jest przecież podstawą jego pracy i źródłem dochodu.

Wspólna Rola popiera przedstawione przez KOWR propozycje uszczelnienia systemu, rozwiązania ułatwiające start młodym rolnikom oraz zwiększenie szansy na rozwój gospodarstw aktywnie produkujących. Wielu młodych rolników łączy zresztą perspektywę rozpoczynania gospodarowania z rozwijaniem rzeczywistej produkcji.

W naszym stanowisku wskazujemy jednak potrzebę doprecyzowania pojęcia działki wchodzącej w skład gospodarstwa oraz powiązania preferencji za produkcję zwierzęcą z jej późniejszym rozwojem. Ziemia przyznawana na rozwój gospodarstwa powinna rzeczywiście temu rozwojowi służyć.