Interwencja I.13.4 ma rozwijać współpracę producentów w ramach systemów jakości żywności. Jeżeli taki jest jej cel, kryteria wyboru powinny premiować nie tylko sam fakt podjęcia współpracy, ale także jej trwałość, stopień zorganizowania i zdolność do dalszego rozwoju.

Dziś punktowany jest system jakości, liczba producentów czy udział przetwórców. Brakuje natomiast kryterium, które różnicowałoby projekty pod względem tego, jak głęboko rolnicy faktycznie się organizują. Tymczasem konsorcjum i spółdzielnia to nie są porównywalne poziomy integracji.

Konsorcjum jest przede wszystkim umową pomiędzy uczestnikami. Może oczywiście funkcjonować także po zakończeniu finansowania i realizować wspólne przedsięwzięcia, ale nie tworzy odrębnego podmiotu prawnego, nie ma własnej, zorganizowanej struktury finansowej ani sformalizowanej struktury organizacyjnej wymagającej stałej obsługi prawnej i administracyjnej. W praktyce siła takiej współpracy zależy przede wszystkim od treści umowy oraz woli jej uczestników.

Spółdzielnia, grupa producentów rolnych czy organizacja producentów tworzą zupełnie inną jakość współpracy. To trwała struktura z własnymi organami, majątkiem i zasadami działania. W przypadku spółdzielni mamy podmiot prawny, który może we własnym imieniu zawierać umowy, prowadzić wspólną sprzedaż, zatrudniać, negocjować z odbiorcami i w praktyce reprezentować wspólny interes wszystkich członków jako jeden partner gospodarczy.

To daje znacznie większe perspektywy dalszego rozwoju współpracy. Taki podmiot może przyjmować kolejnych członków, zwiększać skalę sprzedaży, budować własną markę, organizować wspólną logistykę, wchodzić w przetwórstwo i stopniowo wzmacniać pozycję producentów wobec odbiorców. Nie chodzi więc tylko o to, że współpraca jest bardziej sformalizowana. Chodzi o to, że ma większą zdolność do przetrwania, rozwoju i realnego wpływania na pozycję rolników na rynku.

Dlatego WSPÓLNA ROLA zaproponowała, aby w I.13.4 wprowadzić dodatkową punktację dla trwałych i sformalizowanych form współpracy producentów, w szczególności spółdzielni, grup producentów rolnych i organizacji producentów.

Publiczne wsparcie nie powinno premiować wyłącznie tego, że kilku rolników podpisało wspólną umowę. Powinno premiować zwłaszcza tych, którzy są gotowi zbudować wspólną organizację, wziąć za nią odpowiedzialność i rozwijać ją znacznie dalej niż przez cztery lata finansowania tej współpracy w ramach wsparcia.